Παγκόσμιος Νότος: Το νέο διπλωματικό άνοιγμα της Αθήνας από τη Νέα Υόρκη

Δεν ήταν απλώς μια σειρά εθιμοτυπικών συναντήσεων. Η φετινή παρουσία της Ελλάδας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ανέδειξε και κάτι διαφορετικό: την ενίσχυση των σχέσεων της Αθήνας με τον Παγκόσμιο Νότο και τη δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου διπλωματικών επαφών πέρα από τον παραδοσιακό ευρωπαϊκό και ευρωατλαντικό χώρο.

Το μήνυμα αυτό αποτυπώθηκε με ιδιαίτερη σαφήνεια στις επαφές του υπουργού Εξωτερικών στη Νέα Υόρκη. Ο ίδιος μίλησε ανοιχτά για την ανάγκη η Ελλάδα να βρίσκεται σε «διαρκή επαφή» με τον Παγκόσμιο Νότο, υπογραμμίζοντας ότι οι χώρες της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής αναπτύσσονται ραγδαία και ότι η διαπεριφερειακή συνεργασία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Και η επιλογή των συναντήσεων έχει τη δική της σημασία. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης συναντήθηκε στη Νέα Υόρκη με τους υπουργούς Εξωτερικών της Βραζιλίας, της Ινδίας, της Σομαλίας και της Ερυθραίας, όπως επίσης με τους ομολόγους του από Κολομβία, Ιράν, Πακιστάν, Μπαχρέιν και Δομινικανή Δημοκρατία, με το υπουργείο Εξωτερικών να εντάσσει αυτές τις επαφές σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της διαπεριφερειακής συνεργασίας.

Και αυτό γιατί η ελληνική διπλωματία χαρακτηρίζει τον Παγκόσμιο Νότο μία αναδυόμενη δύναμη η οποία βρίσκεται σε τροχιά γεωπολιτικής ανάπτυξης, και στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό «να διατηρούμε τα ερείσματα», όπως έχει δηλώσει ο υπουργός Εξωτερικών.

Από την Ευρώπη προς έναν πολυκεντρικό κόσμο

Ο Παγκόσμιος Νότος δεν αποτελεί ένα ενιαίο πολιτικό ή γεωπολιτικό μπλοκ. Περιλαμβάνει χώρες με διαφορετικές προτεραιότητες, συμφέροντα και διεθνείς προσανατολισμούς. Ωστόσο, η αυξανόμενη οικονομική, πληθυσμιακή και πολιτική βαρύτητα της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής μεταβάλλει σταδιακά τους συσχετισμούς στο διεθνές σύστημα.

Για την Αθήνα η διεύρυνση των επαφών δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις. Με φόντο την επικείμενη ελληνική Προεδρία στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών αφορά και την παρουσία της Ελλάδας σε έναν ΟΗΕ όπου οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου διαθέτουν καθοριστικό αριθμητικό βάρος.

Άλλωστε, ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε τοποθετηθεί πριν από τη Γενική Συνέλευση υπέρ μιας μεταρρύθμισης του Συμβουλίου Ασφαλείας που θα ενισχύσει την εκπροσώπηση της Αφρικής, της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, ενώ ειδικά για την Ινδία έχει δηλώσει ότι η Ελλάδα υποστηρίζει τη μόνιμη εκπροσώπησή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Η συγκυρία δεν είναι τυχαία

Η Ελλάδα βρίσκεται στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και τον Οκτώβριο αναλαμβάνει εκ νέου την προεδρία του. Παράλληλα, βρίσκεται μπροστά στη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού.

Σε αυτό το πλαίσιο, η οικοδόμηση σχέσεων με χώρες του Παγκόσμιου Νότου αποκτά πρακτική σημασία. Η Αθήνα επιχειρεί να έχει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με χώρες που μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στις αποφάσεις του Οργανισμού, στις περιφερειακές κρίσεις και σε κρίσιμους τομείς όπως το εμπόριο και η ενέργεια.

Παράλληλα, να προσελκύσει επενδύσεις, να ενισχύσει τη ναυτιλία και την αμυντική βιομηχανία και να καταστήσει τη χώρα ευρωπαϊκή πύλη για δυνάμεις όπως η Ινδία.

Ινδία: η πιο χαρακτηριστική περίπτωση

Δεν πρόκειται μόνο για πολιτικές επαφές. Στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης, Ελλάδα και Ινδία συνδιοργάνωσαν εκδήλωση για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις εφαρμογές της στη ναυτιλία, τη ναυτική ασφάλεια και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Εδώ η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να συνδέσει ένα παραδοσιακό ελληνικό πλεονέκτημα –τη ναυτιλία– με έναν από τους πλέον δυναμικούς τεχνολογικούς και οικονομικούς πόλους του κόσμου.

Άλλωστε, η σχέση των δύο χωρών έχει περάσει τα τελευταία χρόνια από τη διπλωματική προσέγγιση σε στρατηγική συνεργασία με συγκεκριμένες συμφωνίες.

Η επίσκεψη Μόντι στην Αθήνα τον Αύγουστο του 2023 αναβάθμισε τις σχέσεις σε στρατηγικό επίπεδο, με συνεργασία σε άμυνα, ασφάλεια, υποδομές, τεχνολογία, ναυτιλία και επενδύσεις. Τον Φεβρουάριο του 2024, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφθηκε το Νέο Δελχί, με την ατζέντα να διευρύνεται σε εμπόριο, ενέργεια, logistics και στον διάδρομο India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC).

Τον Φεβρουάριο του 2026, Μητσοτάκης και Μόντι επανέλαβαν τη δέσμευση για περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας, ενώ ο Νίκος Δένδιας, κατά την επίσκεψή του στην Ινδία, υπέγραψε με τον Ινδό ομόλογό του Κοινή Δήλωση Πρόθεσης για την ενίσχυση της συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία.

Η Αφρική μπαίνει πιο έντονα στο κάδρο

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η συνάντηση στη Νέα Υόρκη του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο της Σενεγάλης, Bassirou Diomaye Faye.

Στη συνάντηση συζητήθηκε η ενίσχυση των διμερών σχέσεων και η στήριξη των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών της Σενεγάλης, ενώ στο τραπέζι βρέθηκαν και οι υποψηφιότητες για τη θέση του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.

Η συγκεκριμένη επαφή έχει ενδιαφέρον ακριβώς επειδή δείχνει ότι το άνοιγμα προς τον Παγκόσμιο Νότο δεν αφορά μόνο το επίπεδο του υπουργείου Εξωτερικών. Περνά πλέον και στο επίπεδο των απευθείας επαφών του πρωθυπουργού.